Mikołaj Oleśnicki – starosta małogoski i opoczyński, a także kasztelan radomski i wojewoda lubelski – był postacią znaczą
cą w Rzeczypospolitej. W 1606 r., jako zaufany
króla Zygmunta III Wazy i drugi wielki poseł
obok Aleksandra Korwina Gosiewskiego, od-
prowadził z blisko tysiącosobową delegacją
jedyną polską carycę Rosji - Marynę Mniszchównę
do Moskwy, gdzie prowadził pertraktacje
dotyczące przymierza Rzeczypospolitej z jej
mężem carem Dymitrem Samozwańcem.
Uczestnictwo w wyprawie zwanej dymitriadą
zakończyło się aresztowaniem Mikołaja
i uwięzieniem go w Moskwie. Po szczęśliwym
powrocie do kraju był zwolennikiem dalszej
polskiej interwencji w Rosji i posłem na sejm.
Mikołaj wyróżnił się spośród żyjących wów-
czas Oleśnickich tym, że jako pierwszy po-
wrócił do Kościoła katolickiego, a z nim cały
ród. W 1618 r. i 1626 był deputatem senatu na Trybunał Skarbowy Koronny. Zmarł w 1629 r. i został pochowany wraz żoną Zofię z Lubomirskich w ufundowanej przez siebie kaplicy na Świętym Krzyżu.